19. The passive
🔴 Pêşketî · Dersa 19 ji 23
Ev rûpel niha bi îngilîzî ye.
A real passive verb
English builds the passive with be + participle (is written). Sorani has a morphological passive: a special stem made from the present stem + -ر-, inflected like an intransitive verb.
| infinitive | present stem | passive stem | present passive | past passive |
|---|---|---|---|---|
| کردن | کە | کر | دەکرێت is done | کرا was done |
| نووسین | نووس | نووسر | دەنووسرێت | نووسرا |
| خواردن | خۆ | خور | دەخورێت | خورا |
| ناردن | نێر | نێردر | دەنێردرێت | نێردرا |
| گوتن | ڵێ | گوتر (irregular) | دەگوترێت | گوترا |
| گرتن | گر | گیر (irregular) | دەگیرێت | گیرا |
Rules zimankit applies (_passive_stem in skills_ckb/verbs.py):
- a present stem ending in ە / ێ / ی drops that vowel: کە → کر;
- ۆ becomes و: خۆ → خور;
- a stem ending in ر / ڕ adds د: نێر → نێردر, کڕ → کڕدر;
- a few verbs are listed as exceptions (گوتن، وتن، گرتن، بیستن); the passive of ویستن to want is rare (ویسترا). You may also meet گرترا, بردرا.
Paradigms
کردن (kirdin) "to do, to make": present stem کە, past stem کرد, transitive
| person | pronoun | Passive present | Passive present negative | Passive past |
|---|---|---|---|---|
| 1sg | من | دەکرێم dekrêm | ناکرێم nakrêm | کردرام kirdiram |
| 2sg | تۆ | دەکرێیت dekrêyt | ناکرێیت nakrêyt | کردرایت kirdirayt |
| 3sg | ئەو | دەکرێت dekrêt | ناکرێت nakrêt | کردرا kirdira |
| 1pl | ئێمە | دەکرێین dekrêyn | ناکرێین nakrêyn | کردراین kirdirayn |
| 2pl | ئێوە | دەکرێن dekrên | ناکرێن nakrên | کردران kirdiran |
| 3pl | ئەوان | دەکرێن dekrên | ناکرێن nakrên | کردران kirdiran |
نووسین (nûsîn) "to write": present stem نووس, past stem نووسی, transitive
| person | pronoun | Passive present | Passive past |
|---|---|---|---|
| 1sg | من | دەنووسرێم denûsrêm | نووسرام nûsram |
| 2sg | تۆ | دەنووسرێیت denûsrêyt | نووسرایت nûsrayt |
| 3sg | ئەو | دەنووسرێت denûsrêt | نووسرا nûsra |
| 1pl | ئێمە | دەنووسرێین denûsrêyn | نووسراین nûsrayn |
| 2pl | ئێوە | دەنووسرێن denûsrên | نووسران nûsran |
| 3pl | ئەوان | دەنووسرێن denûsrên | نووسران nûsran |
ناردن (nardin) "to send": present stem نێر, past stem نارد, transitive
| person | pronoun | Passive present | Passive past |
|---|---|---|---|
| 1sg | من | دەنێردرێم denêrdirêm | ناردرام nardiram |
| 2sg | تۆ | دەنێردرێیت denêrdirêyt | ناردرایت nardirayt |
| 3sg | ئەو | دەنێردرێت denêrdirêt | ناردرا nardira |
| 1pl | ئێمە | دەنێردرێین denêrdirêyn | ناردراین nardirayn |
| 2pl | ئێوە | دەنێردرێن denêrdirên | ناردران nardiran |
| 3pl | ئەوان | دەنێردرێن denêrdirên | ناردران nardiran |
گوتن (gutin) "to say": present stem ڵێ, past stem گوت, transitive
| person | pronoun | Passive present | Passive past |
|---|---|---|---|
| 1sg | من | دەگوترێم degutrêm | گوترام gutram |
| 2sg | تۆ | دەگوترێیت degutrêyt | گوترایت gutrayt |
| 3sg | ئەو | دەگوترێت degutrêt | گوترا gutra |
| 1pl | ئێمە | دەگوترێین degutrêyn | گوتراین gutrayn |
| 2pl | ئێوە | دەگوترێن degutrên | گوتران gutran |
| 3pl | ئەوان | دەگوترێن degutrên | گوتران gutran |
Participle and perfect
The passive participle is passive stem + -او: کراو done, نووسراو written. Add -ە for the perfect: کراوە has been done, نووسراوە has been written. The participle is also an adjective: دەرگای داخراو the closed door.
The agent
Usually the passive leaves the doer unsaid. When needed: لەلایەن … ەوە by:
| # | Kurdish | Latin | IPA | English |
|---|---|---|---|---|
| 1 | ئەم کتێبە بە کوردی نووسراوە. | em kitêbe be kurdî nûsrawe. | /ʔæm k(ɯ)teːbæ bæ kuɾdiː nuːsɾaːwæ/ | This book has been written in Kurdish. |
| 2 | نامەکە دوێنێ نێردرا. | nameke dwênê nêrdira. | /naːmækæ dweːneː neːɾd(ɯ)ɾaː/ | The letter was sent yesterday. |
| 3 | ئەمە چۆن دەکرێت؟ | eme çon dekrêt? | /ʔæmæ tʃoːn dækɾeːt/ | How is this done? |
| 4 | بڕیارەکە لەلایەن حکومەتەوە درا. | birryareke lelayen ḧikumetewe dira. | /b(ɯ)rjaːɾækæ lælaːjæn ħ(ɯ)kumætæwæ d(ɯ)ɾaː/ | The decision was made by the government. |
Summary
- Passive stem = present stem + ر (ر/ڕ-final stems + در).
- Present دەکرێت, subjunctive بکرێت, past کرا, progressive دەکرا, perfect کراوە, past perfect کرابوو, past subjunctive کرابا, participle کراو. Each has a negative, such as نەکرا.
- Agent: لەلایەن … ەوە.